De KNB uit haar zorgen over commerciële verzilverconstructies waarmee senioren de overwaarde van hun woning te gelde kunnen maken. De beroepsorganisatie roept notarissen op tot extra waakzaamheid, mede naar aanleiding van een recente uitspraak van de rechtbank Midden‑Nederland.
Toenemende risico’s voor notarissen
Volgens de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) vormen commerciële ‘verzilverproducten’ een onwenselijke ontwikkeling in de vastgoedmarkt. Deze constructies, waarbij ouderen hun woning verkopen of deels vervreemden in ruil voor financiële liquiditeit, brengen aanzienlijke juridische en ethische risico’s met zich mee. De KNB benadrukt dat notarissen bij het passeren van dergelijke transacties een cruciale poortwachtersrol vervullen.
Een uitspraak van de rechtbank Midden‑Nederland illustreert dit. Een oudere verkoper bleek niet volledig beschikkingsbevoegd bij de verkoop van zijn woning aan een professionele partij. De helft van het pand viel nog in de onverdeelde nalatenschap van zijn overleden echtgenote, terwijl het keuzelegaat nooit notarieel was vastgelegd. De koopovereenkomst hield daardoor geen stand.
Vier juridische valkuilen
De rechtbank en de KNB signaleren vier aandachtspunten voor praktijknotarissen. Ten eerste kan een koper zich niet verschuilen achter het vertrouwensbeginsel: ook bij professionele partijen geldt een onderzoeksplicht, bijvoorbeeld door het Kadaster te raadplegen. Ten tweede dient de notaris vroegtijdig de erfrechtelijke positie te controleren om dwaling en nietige overeenkomsten te voorkomen.
Daarnaast moeten notarissen alert zijn op misleidende handelspraktijken. Wanneer een koper bijvoorbeeld ten onrechte verwijst naar een aanbeveling van de Consumentenbond, kan dat de onafhankelijkheid van de notaris schijnbaar misbruiken. Tot slot wijst de KNB op het transparantievereiste: de notaris moet nagaan of cliënten werkelijk begrijpen wat de financiële consequenties zijn — in deze casus was de kans op ontvangst van de volledige koopsom slechts 19,41 procent.
Belehrung‑gesprek verplichtend advies
De KNB adviseert notarissen om bij verzilverconstructies altijd een uitgebreid Belehrung‑gesprek te voeren, bij voorkeur onder vier ogen. Daarbij moeten niet alleen identiteit en beschikkingsbevoegdheid, maar ook de economische voorwaarden zorgvuldig worden besproken voordat de akte van levering passeert.
