Lisa Marie Kes is de advocaat-stagiaire van Hanneke Ellerman, de advocaat die vorig jaar de Oeuvre-patroonsprijs won. Wat kenmerkt de band tussen deze bestuursrechtadvocaten van Six Advocaten in Amsterdam en wat leren ze van elkaar?
“In Volendam houden we van hard werken. Doe je dat niet, dan vindt iedereen je lui”, aldus Lisa Marie Kes (25), advocaat-stagiaire bij Six Advocaten in Amsterdam en raadslid in de gemeente Edam-Volendam.
“Dat raadswerk doet ze al sinds haar 21ste”, zegt haar patroon Hanneke Ellerman (69). “Onlangs is Lisa Marie voor vier jaar herkozen. Heel knap dat ze op haar leeftijd raadswerk bij zo’n relatief grote gemeente doet én dit combineert met de advocatuur.”
Toen Kes als student-stagiaire bij Six werkte, wist Ellerman direct dat ze haar moesten houden. “Ze is snel van begrip en schrijft goed. Daarnaast is ze spontaan en energiek.”
“Vergeleken met Hanneke voel ik me soms een oud mens”, lacht Kes. “Ze is sociaal actiever dan ik.” Haar patroon sport er wekelijks op los: drie keer bodypumpen in de sportschool, twee keer tennissen, één keer hardlopen. Verder gaat ze vaak naar het theater, films, concerten en restaurants.
Dat het klikt tussen de twee bestuursrechtadvocaten spat ervan af. Ze matchen zelfs zó goed, dat Kes Ellerman nomineerde voor Patroon van het Jaar 2025. De jury prees Ellermans ‘decennialange inzet bij de begeleiding van jonge juristen’ en ‘indrukwekkende loopbaan’ bij onder meer de gemeente Amsterdam, Houthoff en Six, en gaf haar de Oeuvre-patroonsprijs.
In haar dertien jaar bij Houthoff begeleidde Ellerman circa tien advocaat-stagiairs. Als lid van de Raad van de Orde was ze bovendien mentor van circa honderd startende advocaten – ‘Een steeds wisselend gezelschap’. Volgens de jury vindt ze samenwerken met jongeren dermate leuk dat ze moeilijk kan stoppen met werken.
Verklaar!
Ellerman: “Door mijn samenwerking met jongeren weet ik wat hen bezighoudt en roest ik niet vast in mijn eigen ideeën. Als je werkt, ben je onderdeel van de maatschappij. Ik vind dat fijn en belangrijk.”
Wie was jouw patroon bij Houthoff?
Ellerman: “Jaap Hoekstra, die nu staatsraad bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is. Ik stapte op mijn veertigste van de gemeente over naar de advocatuur. In het begin was mijn werkervaring een valkuil – dat geldt voor alle horizontale invliegers. Je denkt dat je alles kan; bij de gemeente procedeerde ik namelijk al. En het kantoor denkt dat jij alles al weet.
Het verschilt echter nogal of je bij een gemeente of advocatenkantoor werkt. Bij de gemeente is sprake van ‘gedwongen winkelnering’. In de advocatuur procedeer je daarentegen voor cliënten die speciaal naar jou zijn gekomen, jou betalen en verwachten dat jij een voor hen urgent probleem oplost. Dat vergt een andere benadering; ze verwachten dat je er bovenop zit. Jaap heeft mij veel geleerd over cliëntcontact.”
Wat dan?
Ellerman: “Hij benadrukte dat je een vertrouwensband moest opbouwen. Dat houdt onder meer in dat je doet wat je belooft. Je moet je uiteraard houden aan wettelijke termijnen, maar ook aan andere deadlines. Heb je beloofd om volgende week een advies te sturen, doe dat dan. Of, als het echt niet lukt, vraag dan tijdig uitstel.”
Kes: “Net als Hanneke en de andere partners voor wie ik werk, kom ik dergelijke afspraken na. Verder heb ik geleerd om te bedenken wat cliënten nodig hebben en vooruit te denken. Telefonisch contact is soms vluchtig, waardoor je achteraf van mening kunt verschillen over de inhoud van een gesprek. Daarom bevestig ik afspraken vaak per e-mail. Dat heb ik ook van Hanneke geleerd.”
Ellerman: “Communicatie is essentieel in ons vak. Wees helder!”
Kes: “Ik ben tegenover cliënten soms best zakelijk en wat afstandelijk. Hanneke gaat heel ontspannen met ze om en heeft met veel cliënten een persoonlijke band. Ze gaat naar netwerkborrels en praat met iedereen. Ik leer van de manier waarop ze contacten onderhoudt.”
Ellerman: “Mijn cliënten zijn heel leuk. Vandaar dat ik het leuk vind om bij gelegenheid met hen te borrelen, bijvoorbeeld als de eerste paal van een bouwproject wordt geslagen. Bij een evenement als vastgoedbeurs Provada bezoek ik ook hun stands. Cliënten waarderen dat en ik vind het ook leuk. Bovendien is het zakelijk handig. Er zijn meer kantoren die kunnen wat wij kunnen, maar cliënten komen terug bij degene met wie ze prettig samenwerken en het ook nog een beetje leuk hebben.”
Kes: “Hanneke is oprecht geïnteresseerd in cliënten. Weet ze dat iemand iets heftigs heeft meegemaakt, dan informeert ze hoe het nu gaat.”
Ellerman: “Lisa Marie liet onlangs bloemen bezorgen bij een cliënt die een ernstig ongeluk had gehad. Cliënten weten haar te vinden en bellen haar rechtstreeks.”
Hannekes kracht als patroon?
Kes: “Ze is vrijwel altijd bereikbaar. Hoewel ze heel ervaren is, geeft ze me nooit het gevoel dat ik minder ben. We sparren als gelijken. Ook vind ik het fijn dat ze graag samenwerkt. Ze geeft me redelijk veel vrijheid, maar overleggen kan altijd. Bekijkt ze mijn stukken, dan is ze helder in haar commentaar. Vaak wil ik te snel gaan. Ze heeft mij geleerd om soms iets meer tijd te nemen om iets te doorgronden. Door haar ben ik ook actiever gaan schrijven en ben ik meer to the point.”
Ellerman: “Geregeld vraag ik ook of Lisa Marie mijn stukken wil lezen. Vier ogen zien meer dan twee.
Ik heb al mijn stagiairs meegegeven dat ze met cliënten moeten meedenken. Vraag dóór: wat hebben ze nodig? Denk daarna in oplossingen, en verwerk dat in je advies. Enkel en alleen een wettelijk kader schetsen is onvoldoende.”
Kes: Ik doe veel vergunning- en omgevingsplanprocedures.Weigert de overheid medewerking omdat een plan niet binnen het geldende omgevingsplan past, dan moet je zoeken naar mogelijkheden. Het kan dan een oplossing zijn om een BOPA-traject te starten. Je zoekt dan eerst uit waar de gemeente met een gebied naartoe wil. Vervolgens pas je het oorspronkelijke plan zo nodig aan, zodat het past in of aansluit bij de ambities van de overheid uit bijvoorbeeld een Omgevingsvisie en je wél medewerking krijgt.”
Ellerman: “We hebben overheden en projectontwikkelaars als cliënt. De ene keer procederen we tegen de overheid, de andere keer werken we voor de overheid of trekken we samen op. Door haar raadswerk kent Lisa Marie de belangen die spelen aan de gemeentelijke kant van het omgevingsrecht. Deze ervaring komt haar van pas in de advocatuur.”
Kes: “Hanneke is geïnteresseerd in mijn raadswerk én in mij. Ik gaf haar ooit een boekje dat mijn vader had geschreven: Op de Bodem van de Zuiderzee, over een schaatstocht van Marken naar Volendam. Van alle mensen die ik zijn boek cadeau heb gedaan, was Hanneke een van de weinigen die daarop terug is gekomen. Ze had het binnen één dag helemaal gelezen.”
De perfecte patroon
Ellerman: “Ik ben niet heel ordelijk. Wat dat betreft ben ik geen voorbeeld. Lisa Marie houdt onder meer een lijst bij met de stand van zaken in elk dossier. Ze is georganiseerder dan ik en zet AI in voor mooie schema’s. Digitaal is ze handiger dan ik, maar ze is altijd bereid om mij te helpen. We zijn goede collega’s van elkaar.”
Kes: “Over anderhalf jaar ben ik klaar met mijn stage. Ik werk hier met veel plezier en zou daar na mijn stage graag mee doorgaan.”
Ellerman: “Ik wil voorkomen dat collega’s op enig moment over mij zeggen: ‘Wie gaat tegen haar zeggen dat het tijd is om te vertrekken?’ Ik probeer te blijven tot het eind van Lisa Marie’s stageperiode. Daarna ga ik met pensioen. In juni krijg ik mijn tweede kleinkind en daar wil ik ook tijd voor nemen.”
Hanneke Ellerman is partner bij Six Advocaten in Amsterdam. Als specialist in het (ruimtelijk) bestuursrecht adviseert en procedeert ze over veelal complexe omgevingsplan- en vergunningenprocedures ten behoeve van onder meer bedrijfs- en woningbouwontwikkelingen en herontwikkeling van bestaande gebouwen. Daarnaast heeft ze ruime ervaring in bestuursrechtelijke handhavingszaken en algemeen bestuursrechtkwesties. Voordat zij in 2000 overstapte naar de advocatuur, werkte ze twintig jaar in diverse functies bij de gemeente Amsterdam.
Lisa Marie Kes is advocaat-stagiaire bij Six Advocaten. Ze adviseert en procedeert hoofdzakelijk bij juridische kwesties op het gebied van het ruimtelijk bestuursrecht. Net als Ellerman treedt zij zowel op voor ontwikkelaars als overheden. Haar baan in de advocatuur combineert ze met haar werk als raadslid in de gemeente Edam-Volendam. Ze behandelt daar onder meer dossiers inzake ruimtelijke ordening, handhaving en openbare orde.
